پره اکلامپسی چیست؟
پره اکلامپسی یک اختلال فشار خون بسیار جدی است که فقط در زنان باردار بعد از هفته ۲۰ بارداری یا در اوایل دوره پس از زایمان اتفاق می افتد ، در حین زایمان یا پس از زایمان اتفاق می افتد. این عارضه ناشی از جریان غیر طبیعی خون در جفت است. شایع ترین علامت تورم غیر معمول است. پزشک شما فشار خون شما را در هر ویزیت قبل از زایمان بررسی می کند و در صورت بالا بودن آن، آزمایش پروتئین در ادرار شما را انجام می دهد. اگر پره اکلامپسی دارید، احتمالاً به شما دارو داده می شود. اگر علائم شما شدید شد یا جنین شما خوب نشد، برای زایمان در بیمارستان بستری خواهید شد.
کدام دسته از خانم ها به پره اکلامپسی مبتلا می شوند؟
پرهاکلامپسی یک اختلال بارداری است که معمولاً بعد از هفته بیستم بارداری با فشار خون بالا و دفع پروتئین در ادرار مشخص میشود. برخی از زنان به دلیل شرایط خاص در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به پرهاکلامپسی هستند. در زیر دستههایی از خانمها که احتمال بیشتری برای ابتلا به این اختلال دارند، معرفی شدهاند:
- بارداری اول: زنان در بارداری اول خود بیشتر در معرض پرهاکلامپسی هستند.
- سابقه خانوادگی یا شخصی پرهاکلامپسی: اگر یکی از نزدیکان خانم، مانند مادر یا خواهر، به پرهاکلامپسی مبتلا شده باشد، خطر این بیماری افزایش مییابد. همچنین، اگر خانم در بارداری قبلی خود دچار پرهاکلامپسی شده باشد، احتمال بروز مجدد آن بیشتر است.
- چاقی و اضافه وزن: زنان با شاخص توده بدنی (BMI) بالا بیشتر در معرض این عارضه هستند.
- سن بالای ۳۵ یا زیر ۱۸ سال: زنان بارداری که سن بالاتر از ۳۵ سال یا کمتر از ۱۸ سال دارند، بیشتر در معرض خطر پرهاکلامپسی هستند.
- شرایط بارداری چندقلو: بارداری دوقلو یا چندقلو خطر پرهاکلامپسی را بهدلیل افزایش بار بدن افزایش میدهد.
- بیماریهای زمینهای: زنانی که دارای بیماریهای زمینهای مانند فشار خون بالا، دیابت، بیماریهای کلیوی یا بیماریهای خودایمنی (مانند لوپوس) هستند، بیشتر در معرض خطر پرهاکلامپسی قرار دارند.
- بیماریهای ژنتیکی و شرایط خاص بارداری: برخی شرایط خاص مانند استفاده از درمانهای باروری برای بارداری یا وجود بیماریهای ژنتیکی خاص نیز میتواند خطر پرهاکلامپسی را افزایش دهد.
علائم پره اکلامپسی چیست؟
علائم پرهاکلامپسی میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و معمولاً بعد از هفته بیستم بارداری ظاهر میشود. شایعترین و مهمترین علائم پرهاکلامپسی شامل موارد زیر است:
- فشار خون بالا: فشار خون بالاتر از ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یکی از اصلیترین علائم پرهاکلامپسی است و باید به طور مکرر و منظم اندازهگیری شود.
- پروتئین در ادرار: دفع غیرطبیعی پروتئین در ادرار (پروتئینوری) از دیگر علائم مهم پرهاکلامپسی است که معمولاً با آزمایش ادرار تشخیص داده میشود.
- تورم ناگهانی و شدید (ادم): تورم در دستها، پاها، مچها، صورت و حتی اطراف چشمها که به طور ناگهانی ایجاد شود، میتواند نشانهای از پرهاکلامپسی باشد.
- سردرد شدید: سردردهای مداوم و شدید که با مسکنهای معمولی برطرف نمیشود، میتواند نشاندهنده پرهاکلامپسی باشد.
- تغییرات بینایی: اختلالات بینایی مانند تاری دید، دیدن نقاط نورانی یا حساسیت به نور نیز از علائم پرهاکلامپسی هستند.
- درد در ناحیه بالای شکم (معمولاً سمت راست): درد زیر دندهها یا در قسمت بالای شکم، به ویژه در سمت راست، ممکن است نشانهای از مشکلات کبدی ناشی از پرهاکلامپسی باشد.
- تهوع و استفراغ: در مراحل شدیدتر پرهاکلامپسی، تهوع و استفراغ ممکن است رخ دهد.
- کاهش میزان ادرار: کاهش میزان ادرار میتواند نشانه مشکلات کلیوی باشد که در نتیجه پرهاکلامپسی رخ میدهد.
اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کنید. پرهاکلامپسی نیاز به مراقبت و نظارت دقیق پزشکی دارد، زیرا اگر درمان نشود، میتواند منجر به عوارض جدی برای مادر و جنین شود.
چگونه به زنان مبتلا به پره اکلامپسی کمک کنیم؟
اولین کاری که انجام می دهیم این است که وضعیت بیمار را به عنوان خفیف یا شدید طبقه بندی می کنیم. زنان با ویژگی های شدید دارای فشار خون بالاتر از ۱۶۰/۱۱۰، تعداد پلاکت کم، مایع در ریه ها یا مشکلاتی در عملکرد کلیه یا کبد خود هستند.
بر اساس شدت شرایط، ما یک برنامه بازی برای هر بیمار ایجاد می کنیم. البته هر چه زمان بیشتری برای بیمار و نوزادش بخریم بهتر است. اما تعادل وجود دارد انتظار برای بهبود شانس عملکرد نوزاد به معنای به خطر افتادن این احتمال است که مادر ممکن است خودش بیمار شود. اگر ویژگی های شدید وجود نداشته باشد، حداقل ۳۷ هفته برای زایمان در نظر گرفته شده است.
هنگامی که یک زن مبتلا به پره اکلامپسی تشخیص داده می شود، احتمالا تا زمان زایمان در بیمارستان می ماند. حتی اگر علائم شدید وجود نداشته باشد، پره اکلامپسی می تواند به طور ناگهانی بدتر شود، بنابراین ما این زنان را از نزدیک تحت نظر داریم. هیچ دارویی نمی تواند پره اکلامپسی را درمان کند.
عوامل خطر و علائم پره اکلامپسی
چندین عامل خطر برای پره اکلامپسی وجود دارد. واضح ترین آن اگر قبلا آن را تجربه کرده باشید. اگر با بارداری قبلی دچار پره اکلامپسی شده اید، احتمال اینکه دوباره به آن مبتلا شوید بسیار بیشتر است، بنابراین ما در طول قرارهای قبل از زایمان شما روند فشار خون شما را از نزدیک مشاهده خواهیم کرد.
علاوه بر این، پره اکلامپسی اغلب زنانی را تحت تاثیر قرار می دهد که:
کمتر از ۲۵ سال یا بیشتر از ۳۵ سال سن دارند.
چاق هستند.
فشار خون بالا، دیابت، لوپوس یا سایر بیماری های خود ایمنی از قبل وجود داشته باشد.
پس از زایمان، فشار خون بیمار معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت به سطح ایمنتر باز میگردد. برای برخی از زنان، ممکن است تا ۱۲ هفته طول بکشد – ما برای درمان این بیماران دارو تجویز می کنیم.
وقتی بارداری تمام می شود داستان تمام نمی شود. تحقیقات نشان داده است که ابتلا به پره اکلامپسی یا سایر عوارض بارداری می تواند خطر بیماری قلبی در آینده را پیش بینی کند.
نحوه پیشگیری از ابتلا به پره اکلامپسی
پیشگیری از پرهاکلامپسی بهطور کامل امکانپذیر نیست، اما میتوان با انجام برخی اقدامات خطر ابتلا به آن را کاهش داد. در زیر چند راهکار موثر برای کاهش خطر پرهاکلامپسی آورده شده است:
- کنترل وزن پیش از بارداری: داشتن وزن مناسب و رسیدن به شاخص توده بدنی سالم پیش از بارداری میتواند به کاهش خطر ابتلا به پرهاکلامپسی کمک کند. چاقی یکی از عوامل خطر مهم این بیماری است.
- رژیم غذایی سالم و متعادل: مصرف میوهها، سبزیجات، غلات کامل، و منابع پروتئینی سالم میتواند به حفظ سلامت کلی بدن و کنترل فشار خون کمک کند. مصرف نمک را نیز در حد متعادل نگه دارید.
- مصرف مکملهای ضروری: برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف مکملهای کلسیم و ویتامین D در زنانی که کمبود این مواد را دارند، ممکن است خطر پرهاکلامپسی را کاهش دهد. البته مصرف هر مکملی باید با تجویز پزشک انجام شود.
- کنترل و نظارت بر فشار خون: اگر فشار خون بالایی دارید یا در بارداریهای قبلی به پرهاکلامپسی مبتلا شدهاید، پیش از بارداری و در طول بارداری با پزشک خود درباره راههای کنترل فشار خون مشورت کنید و تحت نظارت باشید.
- ورزش منظم: ورزشهای سبک و ملایم مانند پیادهروی میتواند به کنترل وزن و حفظ سلامت قلب و عروق کمک کند. فعالیت بدنی منظم، البته با مشورت پزشک، یکی از راههای پیشگیری از فشار خون بالا و پرهاکلامپسی است.
- پرهیز از مصرف الکل و دخانیات: مصرف دخانیات و الکل میتواند فشار خون را افزایش دهد و به سلامت کلی بدن آسیب بزند، بنابراین بهتر است در دوران بارداری به طور کامل از مصرف آنها پرهیز کنید.
- نظارت بر بارداری و مراجعه منظم به پزشک: انجام آزمایشهای منظم، بررسی فشار خون و ادرار، و بررسی وزن در طول بارداری بسیار مهم است. این اقدامات به پزشک کمک میکند هرگونه علامت اولیه پرهاکلامپسی را شناسایی و زودهنگام مدیریت کند.
- مصرف داروهای تجویزی پزشک: در برخی از زنانی که دارای خطر بالای پرهاکلامپسی هستند، پزشک ممکن است داروی آسپرین با دوز پایین را از سهماهه دوم بارداری تجویز کند که میتواند خطر پرهاکلامپسی را کاهش دهد.
این اقدامات میتوانند به کاهش خطر پرهاکلامپسی کمک کنند، اما جایگزین مراقبتهای پزشکی و نظارت پزشک نیستند.
