حاملگی مولار یا پوچ چیست؟ چه کسانی دچار بارداری پوچ می شوند؟

بارداری پوچ یا حاملگی بدون جنین زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارور شده به دیواره رحم متصل می‌شود، اما به دلیل ناهنجاری‌های کروموزومی یا مشکلات ژنتیکی، جنین تشکیل نمی‌شود یا در مراحل اولیه رشد متوقف می‌شود.

در این حالت، کیسه بارداری رشد می‌کند و سطح هورمون بارداری (hCG) افزایش می‌یابد، اما در سونوگرافی جنینی دیده نمی‌شود. علائم بارداری مانند تأخیر قاعدگی، تست بارداری مثبت و حتی برخی علائم اولیه حاملگی ممکن است وجود داشته باشد، اما در نهایت این بارداری قابل ادامه نیست و معمولاً به‌صورت طبیعی یا با مداخله پزشکی خاتمه می‌یابد.

بارداری پوچ چیست؟

محتوا نمایش

بارداری پوچ یا حاملگی بدون جنین زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارور شده به دیواره رحم متصل می‌شود اما جنین تشکیل نمی‌شود یا در مراحل اولیه رشد متوقف می‌شود. در این نوع بارداری، کیسه بارداری شکل می‌گیرد و ممکن است علائم معمول بارداری مانند تأخیر قاعدگی و تست بارداری مثبت مشاهده شود، اما در سونوگرافی جنینی دیده نمی‌شود.

بارداری پوچ معمولاً به دلیل ناهنجاری‌های کروموزومی در تخمک یا اسپرم اتفاق می‌افتد و اغلب به طور طبیعی یا با مداخله پزشکی (مانند دارو یا کورتاژ) ختم می‌شود.

چه کسانی دچار بارداری پوچ می شوند؟

بارداری پوچ می‌تواند برای هر زنی اتفاق بیفتد، اما برخی عوامل خطر احتمال وقوع آن را افزایش می‌دهند. این عوامل شامل موارد زیر هستند:

سن مادر: زنان بالای ۳۵ سال بیشتر در معرض بارداری پوچ قرار دارند.
ناهنجاری‌های کروموزومی: مشکلات ژنتیکی در تخمک یا اسپرم می‌توانند باعث عدم تشکیل جنین شوند.
سابقه بارداری پوچ: زنانی که قبلاً یک یا چند بارداری پوچ داشته‌اند، ممکن است دوباره دچار آن شوند.
اختلالات هورمونی: مشکلاتی مانند عدم تعادل هورمونی یا اختلالات تیروئید می‌توانند احتمال این نوع بارداری را افزایش دهند.
کیفیت پایین تخمک یا اسپرم: این عامل معمولاً در زنان مسن‌تر یا افرادی که مشکلات باروری دارند، بیشتر دیده می‌شود.
بیماری‌های زمینه‌ای: مشکلاتی مانند دیابت کنترل‌نشده یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) ممکن است احتمال بارداری پوچ را افزایش دهند.
سبک زندگی ناسالم: سیگار کشیدن، مصرف الکل، استرس شدید و تغذیه نامناسب می‌توانند در افزایش احتمال بارداری پوچ مؤثر باشند.

در بسیاری از موارد، بارداری پوچ یک اتفاق تصادفی است و لزوماً نشانه مشکل جدی در باروری زن نیست.

انواع بارداری پوچ

دو نوع اصلی بارداری مولار وجود دارد:

کامل: در بارداری مولار کامل، جفت غیر طبیعی بدون جنین تشکیل می شود.
جزئی: در بارداری مولار کامل، جفت غیر طبیعی بدون جنین تشکیل می شود.

در حاملگی مولار جزئی، جفت غیرطبیعی به همراه جنینی که قادر به زنده ماندن نیست تشکیل می شود. با پیشرفت بارداری مولار، جفت توده‌ای را تشکیل می‌دهد که حاملگی را بر عهده می‌گیرد. این توده یا تومور، مول هیداتی‌فرم نامیده می شود که نام حاملگی مولار به همین دلیل است. در این نوع حاملگی پوچ جنین غیر عادی و جفت تا اندازه ای طبیعی می باشد و جنین رشد می کند اما ناقص و بد شکل می باشد. حاملگی پوچ عوارض بسیار حادی را به دنبال دارد به عنوان نمونه موجب یک بیماری نادر از سرطان می شود و احتیاج فوری به درمان ندارد.

چه چیزی باعث بارداری مولار می شود؟

بارداری مولار به دلیل مشکلاتی است که هنگام ملاقات اسپرم و تخمک اتفاق می افتد. در واقع بارداری مولار جزئی و کامل به دلیل لقاح غیر طبیعی ایجاد می شود که منجر به عدم تعادل مواد ژنتیکی از تخمک و اسپرم می شود.

در حاملگی های مولار کامل، یک یا دو اسپرم تخمک خالی را بارور می کنند و در نتیجه ماده ژنتیکی صرفاً از سمت پدر ایجاد می شود. در حاملگی مولار جزئی، مواد ژنتیکی مادر وجود دارد، اما دو اسپرم تخمک را بارور می‌کنند و در نتیجه تعداد کروموزوم‌های پدری به‌طور غیرطبیعی زیاد می‌شود (۶۹ کروموزوم کل، به جای ۴۶ کروموزوم معمولی).

عوامل خطر برای بارداری مولار

هر کسی ممکن است دچار حاملگی مولار شود، با این حال، افراد خاصی ممکن است بیشتر مستعد تجربه بارداری مولار باشند. زنان جوانتر (کمتر از ۲۰ سال) و زنان بالای ۳۵ سال در معرض خطر بیشتر ابتلا به حاملگی مولار هستند. علاوه بر این، تجربه بارداری مولار قبلی شانس بارداری دیگر را افزایش می دهد.خطر تکرار بارداری مولار حدود ۱ تا ۲ درصد است.

علائم بارداری مولار

بارداری مولار یا مول هیداتیفرم یک نوع بارداری غیرطبیعی است که در آن جفت به‌طور غیرطبیعی رشد می‌کند و منجر به تشکیل توده‌ای کیستی (کیست‌های پر از مایع) به جای جنین می‌شود. این نوع بارداری می‌تواند کامل (بدون جنین) یا جزئی (با یک جنین ناقص و غیرطبیعی) باشد. علائم بارداری مولار شامل موارد زیر است:

خونریزی واژینال: معمولاً در سه‌ماهه اول بارداری به شکل لکه‌بینی یا خونریزی شدید با لخته‌های بزرگ مشاهده می‌شود.
حالت تهوع و استفراغ شدید: شدیدتر از حالت تهوع صبحگاهی معمول بارداری.
رشد غیرطبیعی رحم: رحم سریع‌تر یا کندتر از حد طبیعی رشد می‌کند.
فشار خون بالا در اوایل بارداری: می‌تواند نشانه بارداری مولار باشد.
درد و ناراحتی در لگن: به دلیل رشد غیرطبیعی بافت جفتی.
ترشح کیست‌های خوشه‌ای از واژن: که شبیه دانه‌های انگور کوچک هستند.
عدم وجود صدای قلب جنین: در سونوگرافی، پزشک متوجه عدم وجود جنین یا وجود کیست‌های غیرطبیعی به جای آن می‌شود.
پرکاری تیروئید (در برخی موارد): شامل علائمی مانند تپش قلب، تعریق زیاد و لرزش.

تشخیص بارداری مولار معمولاً از طریق سونوگرافی و اندازه‌گیری سطح هورمون hCG انجام می‌شود. درمان شامل کورتاژ (تخلیه رحم) و در موارد شدیدتر، درمان‌های تکمیلی برای جلوگیری از عوارض احتمالی است.

علل حاملگی پوچ

بالا رفتن سن مادر : احتمال رخ دادن حاملگی پوچ با بالا رفتن سن مادر و در خانم های بالای ۳۵ سال بیشتر می شود. اما در گزارشات به دست آمده سن مادر شرایط حاملگی پوچ را فراهم می کند .

سابقه حاملگی پوچ : اصولا خانم هایی که در گذشته دو بار سقط جنین و حاملگی پوچ را داشتند بیشتر در معرض حاملگی پوچ هستند .

ارتباط بیماری های مزمن در حاملگی پوچ : خانم هایی که دچار دیابت هستند و از کمبود ید و تیروئید رنج می برند بییشتر در معرض حاملگی پوچ هستند .

اختلالات رحم : یکی از دلایلی که موجب حاملگی پوچ می شود مشکلات رحم و سرویکس می باشد .

مصرف سیگار و مشروباات الکلی : یکی از علل های زمینه ساز رخ دادن حاملگی پوچ – مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی در خانم ها می باشد که این امر می تواند بارداری پوچ را رخ دهد .

آزمایشات آمنیوسنتز : با درصد کمی ی تواند موجب سقط مکرر جنین شود .

تشخیص حاملگی پوچ

اگرچه بارداری ممکن است از بسیاری جهات طبیعی به نظر برسد، اما اگر خونریزی غیرطبیعی یا علائم نگران کننده دیگر را تجربه می کنید، رحم شما بزرگتر از حد طبیعی است و صدای ضربان قلب جنین شنیده نمی شود، ممکن است متخصص زنان شما مشکوک به بارداری مولار باشد. اگر مشکوک به بارداری مولار باشد، برای تایید آن باید سونوگرافی انجام دهید. پزشک شما ممکن است بخواهد برخی آزمایشات اضافی را برای تشخیص بارداری مولار انجام دهد، مانند آزمایش خون برای تأیید سطح hGC.

انجام سونوگرافی
معاینات لگنی
آزمایشات خون
آزمایش های بافتی

درمان حاملگی پوچ

حاملگی پوچ مدت زمان بسیاری را به خود اختصاص می دهد و در آخر ممکن است به صورت خود به خود سقط انجام شود . جهت جلوگیری از عوارض حاملگی پوچ می بایست بافت پوچ کاملا از رحم مادر تخلیه شود . اگر بافت پوچ با سقط خود به خود کاملا از بدن خارج نشود متخصص زنان از روش های ذیل برای درمان استفاده می کند .

برخی از افراد به طور خود به خود حاملگی مولار خود را سقط می کنند. هنگامی که این اتفاق می افتد، ممکن است متوجه خونریزی، همراه با ترشح کیست های کوچک و انگور مانند شوید. اغلب، حاملگی های مولار باید با جراحی برداشته شوند، معمولاً از طریق روش اتساع و کورتاژ (D&C) که از یک دستگاه ساکشن برای برداشتن بافت از رحم استفاده می شود.

اکثر پزشکان توصیه می کنند که ۶ تا ۱۲ ماه قبل از بارداری مجدد پس از بارداری مولار صبر کنید. این تضمین می کند که هیچ بافت غیر طبیعی باقی نمی ماند و احتمال بارداری مولار دیگر را کاهش می دهد.