عمل هیستروسکوپی در درمان ناباروری
هیستروسکوپی (Hysteroscopy) یکی از روشهای تشخیصی و درمانی در حوزهی زنان است که با هدف بررسی و درمان مشکلات داخل رحم انجام میشود. در این روش، وسیلهای باریک و مجهز به دوربین به نام هیستروسکوپ از طریق واژن و دهانه رحم وارد حفره رحم میشود تا پزشک بتواند بهطور مستقیم داخل رحم را مشاهده کند.
این عمل معمولاً با بیحسی یا بیهوشی سبک انجام میشود و نقش بسیار مهمی در تشخیص و درمان ناباروری دارد؛ بهویژه زمانی که علت نازایی مربوط به مشکلات ساختاری رحم باشد.
🔹 ۱. نقش هیستروسکوپی در تشخیص علت ناباروری
هیستروسکوپی به پزشک اجازه میدهد تا داخل رحم را با جزئیات بررسی کند و مشکلاتی مانند موارد زیر را شناسایی کند:
- چسبندگیهای داخل رحم (سندرم آشرمن) که مانع لانهگزینی جنین میشوند.
- پولیپهای رحم که میتوانند در مسیر تخمک یا جایگزینی جنین اختلال ایجاد کنند.
- فیبرومهای رحمی (میومها) که حفره رحم را تغییر شکل داده و مانع بارداری میشوند.
- ناهنجاریهای مادرزادی رحم مانند رحم دو شاخه یا سپتوم رحم (دیواره میانی).
این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا علت دقیق ناباروری را تشخیص دهد و درمان هدفمندتری ارائه دهد.
🔹 ۲. هیستروسکوپی درمانی در ناباروری
در بسیاری از موارد، هیستروسکوپی فقط برای تشخیص نیست، بلکه در همان جلسه میتواند درمان هم انجام شود. این روش درمانی به پزشک اجازه میدهد تا بدون نیاز به جراحی باز، مشکلات را اصلاح کند.
بهعنوان مثال:
- برداشتن پولیپها و فیبرومهای رحمی کوچک
- جدا کردن چسبندگیهای رحم
- اصلاح سپتوم یا دیواره میانی رحم
در نتیجه، پس از درمان، رحم شرایط مناسبتری برای لانهگزینی جنین پیدا میکند و احتمال بارداری طبیعی یا موفقیت در روشهای کمکباروری (مثل IVF) افزایش مییابد.
هیستروسکوپی تشخیصی
این دستگاه برای تشخیص انواع بیماری های رحمی بسیار کاربردی است و در مواردی که علائمی از بیماری وجود دارد این دستگاه به کمک تشخیص درست می آید. برخی ازعلت هایی که به دنبال آن این تست انجام می شود عبارتند از :
- بررسی خونریزی مشکوک و غیر نرمال از رحم
- بررسی ترشحات غیر معمول واژن
- بررسی علت ناباروری
- پیدا کردن علت سقط های مکرر جنین
- تشخیص وجود فیروم و نوع دقیق آن
- بررسی و تشخیص درست از میزان شدت سرطان دهانه رحم
- بررسی های لازم قبل از انجام جراحی
در چه مواردی هیستروسکوپی برای تشخیص توصیه نمی شود؟
در افرادی که مبتلا به عفونت لگنی هستند و یا سرطان دهانه رحم در آن ها وجود دارد بهتر است از این تست تشخیصی استفاده نکنند. این بررسی ممکن است به مخاط رحم فشار وارد کند و درصد انتقال عفونت به قسمت های دیگر را بیشتر نماید. در این حالت عموما مصرف آنتی بیوتیک قبل از انجام هیستروسکوپی به بیمار تجویز می شود . البته احتمال دارد استفاده از هیستروسکوپی خطر انتقال سلول بدخیم در افرادی که سرطان دهانه رحم دارند، را نداشته باشد . اما متخصص زنان عموما توصیه به استفاده از این روش تشخیصی نمی کند.
آمادگی قبل از هیستروسکوپی تشخیصی
برای انجام این تست نیاز به آمادگی خاصی نیست و تنها برای راحتی بیمار ممکن است نیم ساعت قبل به بیمار داروهای مسکن تجویز شود. زمان مناسبی که برای انجام تست هیستروسکوپی به بیمار توصیه می شود بعد از پایان یافتن دوره عادات ماهانه است. در این زمان مخاط رحم در نازک ترین وضعیت خود قرار دارد و روند انجام را آسان تر می کند. در هنگام شروع تست از بی حسی موضعی استفاده می شود که در دهانه رحم تزریق می شود.
- تعیین زمان مناسب انجام:
بهترین زمان انجام هیستروسکوپی، چند روز بعد از پایان قاعدگی است (معمولاً روز ۷ تا ۱۰ سیکل قاعدگی) تا دید پزشک در داخل رحم واضحتر باشد. - عدم بارداری:
پیش از عمل، باید از باردار نبودن اطمینان حاصل شود؛ در صورت شک، ممکن است تست بارداری انجام شود. - پرهیز از رابطه جنسی و شستوشوی واژن:
حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از هیستروسکوپی، از رابطه جنسی، استفاده از تامپون یا دوش واژینال خودداری کنید. - اطلاع به پزشک درباره داروهای مصرفی:
در صورت مصرف داروهای رقیقکننده خون (مثل آسپرین یا وارفارین) یا داروهای خاص، حتماً پزشک را مطلع کنید. - ناشتا بودن در صورت بیحسی یا بیهوشی:
اگر هیستروسکوپی با بیهوشی انجام شود، معمولاً باید از ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل ناشتا باشید. - تخلیه مثانه قبل از عمل:
قبل از ورود به اتاق عمل یا سونوگرافی، مثانه باید خالی باشد تا رحم بهتر دیده شود. - پوشیدن لباس راحت و بدون زیورآلات:
لباس ساده و راحت بپوشید و از استفاده از زیورآلات یا کرم بدن در روز عمل خودداری کنید. - آرامش ذهنی و همراه داشتن یک نفر:
اگر قرار است بیحسی یا آرامبخش دریافت کنید، بهتر است فردی شما را همراهی کند تا پس از عمل بتوانید با خیال راحت به منزل برگردید.
روند انجام هیستروسکوپی
این عمل یک روش سرپایی است که در مطب ویا بیمارستان صورت می گیرد. در این روش ، لوله های هیستروسکوپ که به صورت یک تلسکوپ ، دوربینی در انتها دارند وارد رحم می شود تا حفره رحم قابل مشاهده باشد. برای بررسی و مشاهده بهتر ، داخل رحم را با گاز دی اکسید کربن و یا سرم های مخصوص پر می کنند تا این بررسی برای متخصص زنان هموارتر گردد.
عکس هایی که توسط دوربین تهیه شده به یک صفحه نمایش انتقال داده می شود و متخصص زنان شرایط موجود در داخل رحم را تشخیص خواهد داد. در این مسیر ممکن است بیمار هنگام وارد شدن لوله هیستروسکوپ حس خوشایندی نداشته باشد چون غشای مخاطی رحم نازک است. با بهره گیری از این روش می توان در طول بررسی، نمونه برداری از بافت انجام شود و یا چسبندگی رحم و یا خارج کردن پولیپ رحم و فیبروم رحم میسر گردد. این روش جزو ابزارهایی است که در حین تشخیص می توان از درمان نیز بهره برد و هر دو کار را با هم انجام داد.
مزایای هیستروسکوپی
امکان مشاهده حفره رحم وجود دارد و متخصص به طور دقیق می تواند عوامل بیماری را تشخیص دهد. به طور همزمان می توان جراحی انجام شود و با تشخیص بیماری، درمان نیز در همان مرحله صورت گیرد. ( تشخیصی و درمانی بودن هیستروسکوپی) در بهره گیری از روش هیستروسکوپی می توان تشخیص و کنترل خونریزی هایی که به صورت غیر طبیعی در بیمار وجود دارد ، بررسی شود . این راه توانسته جایگزین مناسبی برای روش هایی مانند کورتاژ شود. با این روش تمام قسمت های غیر قبل دسترس برای تشخیص بافت های سرطانی و یا پیش سرطانی مهیا می شود که خود تحولی در درمان و پیشگیری از سرطان های رحم محسوب می گردد.
هیستروسکوپی در درمان ناباروری
برای ناباروری دلایل مختلفی وجود دارد که هر کدام می تواند به نوبه خود عاملی اثر گذار برای ناباروری باشد. بیماری هایی مانند فیبروم رحم، آندومتریوز، پولیپ رحم، چسبندگی رحم و یا عوامل مشابه باعث می شوند لانه گزینی جنین در رحم صورت نگیرد . با استفاده از روش هیستروسکوپی می توان برای تشخیص و درمان هر کدام از این بیماری ها اقدام نمود و با برطرف نمودن آن ها، شرایط را برای تخمک گذاری و باروری تخمک فراهم کرد.
کلام آخر
با توجه به موارد ذکر شده می توان به این نتیجه رسید که با پیشرفت تکنولوژی و بروز شدن علم ، روش های مناسبی برای درمان بیماری ها ارائه شده است که با بهره جستن از آن ها می توان سلامتی را به بیماران بازگرداند. هیستروسکوپی نیز یکی از این روش ها است که کمک شایانی در عرصه بیماری های زنان نموده است. هیستروسکوپی با از بین بردن عوامل ناباروری، داشتن فرزند را امری تحقق یافتنی کرده و شما می توانید با مراجعه به یک متخصص زنان خوب این مسیر را برای خود هموار سازید.
